Algemene informatie over zonnepaneelsystemen

Wanneer u interesse hebt in zonnepanelen en u zich daar in gaat verdiepen dan is het goed denkbaar dat u op een gegeven moment door de bomen het bos niet meer ziet. Dat is helemaal niet vreemd, er is immers een groot en gevarieerd aanbod. De werkgroep “productie” van Energiek Heusden heeft hieronder een algemeen en onafhankelijk advies opgesteld. Wij hopen dat dit overzicht u de nodige ondersteuning zal bieden.
 

De werking van een PV-installatie

Als u nog geen zonnepanelen heeft bent u gewend om stroom af te nemen van uw leverancier. Dit is eenrichtingsverkeer van de leverancier naar u. U betaalt voor dit gebruik de kosten voor de stroom, energiebelasting, BTW en vastrecht.
 
Als u zonnepanelen plaatst wordt u niet alleen verbruiker maar ook leverancier en ontstaat er een tweerichtingsverkeer met het energiebedrijf. Soms gebruikt u meer dan u opwekt en soms wekt u meer op dan u gebruikt, dit heet salderen. Het is in Nederland bij wet geregeld dat dit is toegestaan en in de praktijk merkt u daar helemaal niets van. Behalve natuurlijk dat uw stroomverbruik afneemt en u een lagere stroomrekening krijgt.
 
Voorbeeld:
 
U gebruikt                                          4.000 kWh
U wekt op                                          3.000 kWh
U krijgt een rekening voor                  1.000 kWh*
 
*Over het algemeen ontvangt u van uw energiebedrijf dezelfde prijs voor de  terug geleverde energie als de prijs die u betaalt voor de afname. Sommige energieleveranciers betalen een lagere prijs voor de terug geleverde energie. Mogelijk wordt de salderingsregeling in de toekomst versoberd.
 

De installatie

De PV-installatie bestaat uit een aantal losse componenten die samen een systeem vormen. De belangrijkste onderdelen zijn:
  • Het zonnepaneel, dat de zonnestralen en daglicht oppikt en omzet in gelijkstroom;
  • De omvormer, die de gelijkstroom van de panelen omzet in wisselstroom en aan het stroomnet toevoegt;
  • Montageconstructie, die er voor zorgt dat de panelen deugdelijk aan of op uw huis worden bevestigd. 


Het zonnepaneel

Een zonnepaneel zet zonne-energie om in elektriciteit. Zonnepanelen worden ook vaak “PV panelen” genoemd. PV staat voor “Photo” (licht) en “Voltaïc” (elektriciteit).
De zonnecellen in een zonnepaneel zijn meestal gemaakt van silicium, dat gewonnen wordt uit zand of klei. Onder invloed van licht gaat er een stroom tussen de 2 lagen silicium lopen.
Het vermogen van een gemiddeld zonnepaneel ligt momenteel rond de 250Wp (Wattpiek).
Een zonnepaneel levert in ons land jaarlijks tussen de 175 en 250 kWh op. Het verschil in opbrengst heeft te maken met de ligging van uw dak en de hellingshoek van de zonnepanelen.
De afmeting van een zonnepaneel is ongeveer 1.650 x 990 mm en zo’n 40 à 50 mm. dik.
Door veroudering gaan alle panelen na verloop van tijd minder produceren. De mate waarin wordt lineaire afschrijving genoemd. Goede panelen geven een gegarandeerde lineaire opbrengstgarantie gedurende 25 jaar.
 
De laatste jaren zijn de verschillen in kwaliteit tussen de verschillende merken zonnepanelen nagenoeg te verwaarlozen. Het maakt in de basis dan ook niet uit of de panelen uit Azië komen of uit Europa. Ons advies: vraag altijd aan de installateur wat de reden voor zijn keuze is wat betreft het zonnepaneel dat hij adviseert.
 
Enkele zaken waar u zelf op kan letten:
  • Productgarantie 10-12 jaar;
  • Lineaire opbrengstgarantie van minimaal 80% over 25 jaar;
  • Positieve vermogenstolerantie. Goede panelen leveren minimaal de beloofde opbrengst en mogelijk meer (maar nooit minder);
 
De meeste zonnepanelen bestaan uit 60 mono-cristallijne of poly-cristallijne cellen.
Voor de kwaliteit van het totale zonnepaneel maakt het niet uit of ze gemaakt  zijn van poly of mono cellen (voor het specifieke verschil tussen deze cellen, kijk bij de F.A.Q.).
 
Een zonnepaneel is samengesteld uit een aluminium frame, hoogtransparant gehard (solar)glas, silicium cellen, een laminaat van EVA folie en een tedlar folie voor de achterzijde van het paneel. Meestal wordt siliconenrubber gebruikt als afdichtingsmateriaal van het geheel met het frame.
Er zit een zogenaamde junctionbox achter op het paneel waar 2 solarkabels uit komen, een plus en een min. In de meeste gevallen worden de panelen via deze kabels aan elkaar gekoppeld en daarna aangesloten op een centrale omvormer (zie ook onder de omvormer).

De omvormer

De omvormer (inverter) is een essentieel onderdeel van de zonnestroom installatie.
Dit apparaat zet de gelijkstroom van de panelen om naar wisselstroom die we voor vrijwel alle apparaten in huis gebruiken en die ook aan het elektriciteitsnet kan worden terug geleverd.
Omvormers zijn verkrijgbaar voor een 1 fase en 3 fasen aansluiting (zie ook bij de meterkast).
 
De omvormer stelt zichzelf continue optimaal in om zoveel mogelijk energie uit de panelen om te zetten naar 230Volt stroom. Dit doet hij in verschillende situaties, bij ochtend- of avondzon, bij heldere hemel, (gedeeltelijke) schaduw of bewolking.
 
Anders dan bij zonnepanelen zijn er aanzienlijke verschillen in kwaliteit bij omvormers.
Er zit verschil in met name omzettingsrendement (van gelijkstroom naar wisselstroom), geluidsproductie, fabrieksgarantie (zegt niet alles over de kwaliteit …), slimme software om lichte schaduw te handelen, weergave opbrengst alleen op display of ook monitoring via internet en degelijkheid van het apparaat (kan de omvormer bijvoorbeeld ook buiten opgehangen worden).
De keuze van een omvormer valt of staat met uw specifieke situatie.
 
De meest gangbare omvormer is de string omvormer. Hierop worden meestal 1 of 2 series met zonnepanelen aangesloten. Schaduw op één van de panelen in de string heeft een negatieve invloed op de opbrengst van de hele serie zonnepanelen.
 
Wanneer u een deel van de dag (bijv. door een boom of dakkapel) of een deel van het jaar (bijv. bij laagstaande zon) last heeft van schaduw, dan zou u kunnen denken aan micro omvormers in plaats van een string omvormer.
Micro omvormers worden achter het zonnepaneel gemonteerd en direct aangesloten op een tracé van 230V stroomkabel, die vervolgens direct naar de meterkast loopt.
 
Ze vormen de opgewekte stroom van 1 of 2 zonnepanelen om, waardoor eventuele schaduw geen invloed heeft op de overige zonnepanelen in uw systeem. Dit type omvormers vergt een hogere investering maar ze generen meer jaarlijkse kWh. en hebben een betere garantie.
 
Een tweede optie bij schaduwlast is om zogenaamde “optimizers” te gebruiken.
Dit zijn apparaten die er, net als micro omvormers, voor zorgen dat de tijdelijk beschaduwde panelen geen invloed hebben op de opbrengst van zonnepanelen zonder schaduw last.
Deze optimizers dienen, in tegenstelling tot de micro omvormers, wel met solar kabels aan een eenvoudige centrale omvormer aangesloten te worden. Er zijn optimizers die per 1 of 2 panelen aangesloten kunnen worden.

De monitoring

De diverse fabrikanten van omvormers hebben vaak een portal (website) waarop u kunt inloggen en uw systeem kunt monitoren. Monitoring is een nuttige en ook leuke optie en is bedoeld om de prestaties van uw zonnestroom installatie te kunnen volgen op bijvoorbeeld computer, iPad of smartphone. Deze optie vereist een internet aansluiting nabij de omvormer.
 
Bij de meeste omvormers kunt u de dagopbrengst en de totaalopbrengst (vanaf datum installatie) op het display van de omvormer aflezen. De monitoring optie biedt u veel meer mogelijkheden.
Als u de installateur uw vertrouwen gunt en hem de opdracht verleent dan is het bijvoorbeeld raadzaam de door hem beloofde (jaar)opbrengst in kWh te checken.

De montage

Zonnepanelen kunnen zowel in portrait (staand) als landscape (liggend) gemonteerd worden.
De keuze hiervoor heeft meestal te maken met de afmeting van uw dak maar kan ook optisch zijn. Hieronder maken we onderscheid tussen een schuin dak en een plat dak.
 
Bij het schuine dak heeft u een tweetal mogelijkheden; het meest voorkomende systeem is de montage met een rail systeem van profielen, vastgemaakt aan haken, achter de dakpan en de panlat gehaakt of vastgeschroefd aan bijvoorbeeld multiplex planken, vastgezet aan de tengels van het dakbeschot.
De zonnepanelen worden vervolgens op het railprofiel vastgezet met speciale klemmen.
 
Het “in-dak” systeem komt voor in nieuwbouw of renovatie situaties. Het is een optisch fraai alternatief voor het opbouw railsysteem omdat de zonnepanelen in de plaats van dakpannen komen en ongeveer op gelijke hoogte van de golven van de dakpannen komen te liggen.
Dit montagesysteem is aanzienlijk duurder en vereist nauwkeurige montage in verband met de waterdichtheid van uw dak. De frames worden rechtstreeks aan het dakbeschot bevestigd.
 
Bij het platte dak heeft u de keuze uit meerdere systemen, variërend van kunststof bakken, verzwaard met stenen, waar het zonnepaneel op gemonteerd wordt tot metalen montage frames, waaraan panelen met klemmen worden vastgezet op de rails. Ook deze systemen dienen verzwaard te worden met voldoende ballast, meestal stoeptegels.
 
Wanneer de montageframes zowel horizontaal als verticaal aan elkaar gekoppeld kunnen worden dan noemen we dat een “low ballast” systeem. Er is dan minder ballast (gewicht) nodig om de constructie met panelen op zijn plaats te houden bij storm of harde wind.
 
Als u uw platte dak optimaal wil benutten dan zou u kunnen overwegen om de panelen in een oost – west opstelling te plaatsen. Plaatsing levert per zonnepaneel minder kWh op maar doordat u vaak tot wel het dubbele aantal panelen kan plaatsen, heeft u dus een hoge totaal opbrengst. Ook bij een dak met weinig draagkracht biedt dit systeem voordeel omdat er veel minder ballast (gewicht) geplaatst hoeft te worden om het systeem stormbestendig te maken.
Ons advies is om altijd te kiezen voor stevig montagemateriaal met degelijke garanties.
 
Ga niet voor de laagste prijs; een sterk en duurzaam systeem, van bijvoorbeeld aluminium, kost bij aanvang meer maar dient geschikt te zijn om uw zonnepanelen minimaal 30 jaar te dragen.

De meterkast

Bij PV systemen van meer dan 2 zonnepanelen (500W) dient u een extra groep in de meterkast aan te laten leggen met een aparte zekering. Hierop wordt een kabel aangesloten die zonder onderbrekingen direct naar de omvormer gaat.
 
Let op: het maximum aantal zonnepanelen dat u kunt plaatsen is afhankelijk van de aanwezige hoofdzekering in uw meterkast. In de standaard woning is deze normaliter 25A, 35A, 40A of 3x25A. (kijk bij de F.A.Q. voor uitgebreide info)
Afhankelijk van uw aansluiting in de meterkast en het aantal panelen van uw systeem kunt u kiezen voor een gangbare 1 fase omvormer, of een 3 fasen omvormer bij een grotere installatie.
 
Het gedeelte van de stroom dat u overdag met uw zonepanelen opwekt en niet direct gebruikt, levert u terug aan het stroomnet. U kunt de door u terug geleverde stroom op een ander moment van de dag, in de avond of bij bewolking, weer van het net gebruiken. Dit heet “salderen”. 
Voor zover uw jaarproductie niet groter is dan uw jaarverbruik is er geen prijsverschil tussen de gebruikte en de door u terug geleverde kWh. Mocht u in een jaar méér opwekken dan u gebruikt krijgt u over het hetgeen u meer heeft opgewekt geen energiebelasting en BTW terug.
 
Het advies is dan ook om niet meer op te wekken dan u gebruikt.


Heel globaal kunt u het sommetje zelf maken.
Aantal panelen  x  250 Wp    x   90%   =  verwachte jaarproductie in kWh.
De jaarproductie moet kleiner zijn dan uw huidig jaarverbruik.
Bovenstaand rekensommetje bepaalt (mede) het maximaal aantal panelen dat voor u geschikt is.

Garantie

Op vrijwel alle producten die uw installateur voor zonnepanelen levert zit een garantietermijn.
Het is niet eenvoudig om garanties van producten met elkaar te vergelijken.
Wij adviseren u om niet slechts voor de langste garantietermijn te gaan maar om ook naar de garantie voorwaarden te kijken en vooraf aan uw installateur te vragen hoe hij gaat handelen wanneer er een probleem optreedt met uw installatie. Hij is dan uw eerste aanspreekpunt.
Ook hier ons advies; kies voor degelijke producten en een betrouwbare leverancier en ga niet alleen voor de laagste prijs.
 

De terugverdientijd

De terugverdientijd is de tijd waarin u uw investering heeft terugverdiend. Deze is afhankelijk van een aantal factoren waaronder de prijs die u voor uw stroom betaalt. Die prijs ligt momenteel rond de € 0,23 per kWh Daarnaast zijn natuurlijk ook de ligging van uw dak, de hellingshoek van de panelen en het aantal zonnepanelen in uw systeem belangrijk, want die bepalen uw jaarlijkse opbrengst in kWh. Ook spelen de kwaliteit en aanschafprijs van uw systeem een rol. Als laatste willen we hier noemen de BTW aftrek over de aanschafwaarde (zie meer over de aftrek BTW bij de FAQ). De mogelijkheid om BTW af te trekken beïnvloedt de terugverdientijd positief.
 
De terugverdientijd van zonnepanelen systemen ligt globaal tussen de 7 en 12 jaar.
 
 

Is uw dak geschikt ?

Het ideale dak is gericht naar het zuiden met een schuinte tussen 30 en 50 graden. U kunt ook de website www.zonnescanbrabant.nl raadplegen om zo te achterhalen of uw dak geschikt is.
 
Ook als uw dak naar (zuid)oost of (zuid)west is gericht, zijn zonnepanelen interessant; uw opbrengst ten opzichte van zuid is wel lager; uw terugverdientijd dus langer. Voor een indicatie van de opbrengst bij afwijkende oriëntatie en hellingshoeken kunt u de tabel van Hespul raadplegen (zie ook onder de terugverdientijd).



Heeft u een plat dak dan kunt u ook prima zonnepanelen plaatsen.
Als u voldoende oppervlak heeft, zou u de panelen naar het zuiden kunnen richten, onder een hoek van 25 graden.
Let er wel op dat de tussenafstand tussen de zonnepanelen in dit geval zo’n 2,5 meter moet zijn, omdat de panelen anders in elkaars schaduw komen te staan.
Verder dient u er op te letten dat bij een grotere hellingshoek, er meer ballast (gewicht) geplaatst dient te worden om uw systeem te beschermen bij harde wind.
 
Als u uw platte dak optimaal wil benutten dan zou u de panelen ook in een oost – west opstelling kunnen plaatsen. De zonnepanelen liggen dan onder een hoek van 10 graden. Plaatsing op deze manier levert per zonnepaneel minder kWh op maar u kunt tot wel het dubbele aantal panelen plaatsen en dat levert u dus een hogere totaal opbrengst (zie ook onder de montage).
 
Let op ! Schaduw heeft een negatief effect op de opbrengst van de zonnepanelen.
Wanneer u een deel van de dag of een deel van het jaar last heeft van schaduw, dan zijn er inmiddels diverse producten op de markt die een goede opbrengst kunnen genereren omdat ze de individuele zonnepanelen apart kunnen omvormen (zie ook onder de omvormer).
 
Vanzelfsprekend is van belang dat de kwaliteit van uw dak in orde is.
Bij schuin dak met name het dakbeschot en bij platte daken met name de staat van de dakbedekking en de draagkracht van uw dakconstructie (bij twijfel is het raadzaam om een constructeur naar de constructie te laten kijken).

Algemeen geldt:

Zoals u ziet komt er nogal wat kijken bij het ontwerpen van een goede zonnestroom installatie.
Om het optimale rendement uit uw systeem en investering te halen, is het verstandig om een opname ter plaatse te laten uitvoeren door een specialist.
Terug naar boven